a a a
Gminy Powiatu Wadowickiego
Serwisy WWW Gmin
Andrych�w
Kalwaria Zebrzydowska
Lanckorona
Strysz�w
Brze�nica
Tomice
Spytkowice
Wiprz
Mucharz
Wadowice
Jeste tutaj: >> __mamut>> Wadowice

Wadowice



Wadowice Ksi owicimski Jan I Scholastyk wyda w Bytomiu, 27 lutego 1327 roku, akt zhodowania swego ksistwa krlowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu. Wrd wymienionych na pergaminowym dokumencie miast, obok Zatora, ywca i Kt, znalazo si take miasto „Wadowicz”. Jest to pierwsza, historycznie potwierdzona wzmianka o Wadowicach, ktre ju wwczas posiaday prawa miejskie. W tym czasie erygowano rwnie wadowick parafi p.w. Wszystkich witych.
Wadowice byy na przeomie XIV i XV wieku niewielkim i niezbyt zamonym miastem, obcionym powinnociami na rzecz owicimskiego ksicia. Drewniana zabudowa sprzyjaa czstym poarom – kiedy w 1430 r. ogie zniszczy miasto prawie do cna, ksi Kazimierz I Owicimski nada Wadowicom prawo chemiskie. Kiedy w 1445 roku, w wyniku podziau ksistwa owicimskiego, powstao ksistwo zatorskie, Wadowice znalazy si w jego granicach. W odrnieniu od wadcw owicimskich, ktrzy skaniali si ku Czechom, ksita zatorscy utrzymywali dobre stosunki z wadcami Krlestwa Polskiego. W 1456 roku ksi Wacaw I zhodowa ksistwo Kazimierzowi IV Jagielloczykowi a w roku 1494 jego wnuk, Janusz V, sprzeda ksistwo polskiemu krlowi Janowi Olbrachtowi.

Dopiero w 1564 roku Sejm Rzeczpospolitej zakoczy dugi proces wcielania ksistwa zatorskiego, a wraz z nim Wadowic, do Krlestwa Polskiego. „Krlewskie Wolne Miasto Wadowice” zyskiwao kolejne przywileje a na przestrzeni XVI – XVIII wieku rozwija si miejski samorzd, z wasn wadz policyjn, podatkow i sdownicz. Pierwsze wzmianki o wadowickim ratuszu pochodz z roku 1633.

W 1772 roku, w wyniku pierwszego rozbioru Polski, wyludnione i zrujnowane Wadowice znalazy si w granicach Cesarstwa Austriackiego. Wybudowanie pod koniec XVIII wieku „Pierwszego Galicyjskiego Traktu Handlowo – Pocztowego” (drogi cesarskiej), czcego Lww z Wiedniem, a przechodzcego przez Wadowice przyspieszyo odbudow i rozwj miasta. W 1819 roku wadze austriackie przeniosy siedzib cyrkuu z Mylenic do Wadowic, co sprawio, e miasto stao si znaczcym orodkiem administracyjnym, z Sdem Obwodowym, Gwnym Urzdem Podatkowym, Prokuratur Pastwow oraz Urzdem Pocztowym i Telegraficznym.

W drugiej poowie XIX wieku, w liczcym ok. 4 tysice mieszkacw galicyjskim miasteczku obok licznych cesarsko – krlewskich urzdnikw mieszkali take oficerowie i podoficerowie stacjonujcych tu jednostek: 56 puku piechoty i 2 dywizji uanw (na potrzeby armii wybudowano w 1822 roku koszary).

Pod koniec XIX wieku do Wadowic przybyli Ojcowe Karmelici z o. Rafaem Kalinowskim, pniejszym witym, i wybudowali „na Grce” neoromaski koci oraz klasztor (budowa trwaa w latach 1897 – 1899). Z drugiej strony miasta, na Kopcu, w 1909 roku wznieli swoje „Colegium Marianum” ksia Pallotyni. Oba zgromadzenia obok dziaalnoci duszpasterskiej zaczy prowadzi szkoy – Karmelici prywatne gimnazjum a Pallotyni nisze seminarium. Pod koniec XIX wieku w Wadowicach rozpoczy take dziaalno siostry Nazaretanki, ktre zaoyy w miecie ochronk dla sierot oraz internat dla dziewczt.

W listopadzie 1918 roku Wadowice wracaj do odrodzonego pastwa polskiego, po 146 latach niewoli, jako miasto powiatowe. Okres dwudziestolecia midzywojennego to dla miasta przede wszystkim rozwj owiaty i kultury. Prnie dziaa jedyna w powiecie szkoa rednia – gimnazjum im. Marcina Wadowity, ktre staje si prawdziw kuni wybitnych wojskowych, naukowcw, prawnikw, lekarzy i duchownych. W 1938 roku matur zda w wadowickim gimnazjum Karol Wojtya, przyszy papie Jan Pawe II. W prowincjonalnych Wadowicach dziaa kilka scen teatralnych: gimnazjalna, kierowana przez prof. Kazimierza Forysia, parafialna, gdzie koo dramatyczne prowadzi ks. dr Edward Zacher wreszcie Amatorski Teatr Dramatyczny zaoony w latach 30 – tych przez Mieczysawa Kotlarczyka. Ton yciu artystycznemu miasta nadawaa grupa literacko – plastyczna „Czartak”, ktra spotykaa si w gorzeskim dworku poety Emila Zegadowicza, zaoyciela grupy.

Rozkwit skoczy si wraz z wybuchem II wojny wiatowej. 4 wrzenia 1939 roku do bezbronnego miasta wkraczaj pierwsze oddziay niemieckie. W wyniku zmian administracyjnych na podbitych przez III Rzesz terenach cz Wadowic znalaza si w granicach Niemiec a cz, leca na drugim brzegu rzeki Skawy, w Generalnym Gubernatorstwie. Okres okupacji to przede wszystkim gehenna ludnoci ydowskiej, ktra zostaa zamknita w getcie (rejon ulicy Piaskowej), a po jego likwidacji eksterminowana w obozach zagady. Wadowicka synagoga, spalona jeszcze jesieni 1939 roku, zostaje wysadzona w powietrze latem 1940 roku.

26 stycznia 1945 roku wojska 38 Armii IV Frontu Ukraiskiego gen. Kiria Moskalenki wkraczaj do Wadowic. Miasto zaczo rozwija si w nowej, powojennej rzeczywistoci. W Wadowicach powstaway nowe szkoy, w tym rednie oraz zakady pracy. Twrczo dziaali artyci plastycy wywodzcy si z krgw zegadowiczowskiego „Czartaka”.

W 1975 roku, w zwizku z reform administracyjn, Wadowice przestay peni funkcj stolicy powiatu. Wakim wydarzeniem, ktre sprawio, e miasto stao si rozpoznawalne, by wybr Karola Wojtyy na papiea (16 padziernika 1978 roku). W 1984 roku rozpoczto budow nowej wityni – votum wdzicznoci za uratowanie papiea z zamachu, koci w. Piotra Apostoa zosta w 1991 r. konsekrowany przez Jana Pawa II. Natomiast koci w rynku, z ktrym Wojtya by zwizany od najmodszych lat, zyska od papiea w 1992 roku rang bazyliki mniejszej. Jan Pawe II odwiedzi Wadowice trzykrotnie – w latach 1979, 1991 i 1999.
Kolejna reforma administracyjna w 1999 roku przywrcia Wadowicom rol miasta powiatowego.
Projekt i program Interhead.pl
Nasza strona wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgod na ich zapis lub wykorzystanie. Wicej informacji mona znale w Polityce Cookies.
|